യുഎസ്-ഇറാൻ സമാധാന കരാറിലെ 14 നിർണായക വ്യവസ്ഥകൾ
യുഎസും ഇറാനും തമ്മിൽ മൂന്ന് മാസത്തിലേറെയായി നിലനിൽക്കുന്ന യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനും ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള പ്രാഥമിക സമാധാന കരാറിന് ധാരണയായി. ഇറാനിലെ ആണവ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് പുതിയ ഘട്ട ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കാനും ഇതിലൂടെ വഴിയൊരുങ്ങും. പാകിസ്ഥാന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട കരാർ ജൂൺ 19-ന് സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ വെച്ച് ഔദ്യോഗികമായി ഒപ്പുവെക്കുമെന്ന് അമേരിക്കയിലെയും ഇറാനിലെയും ഉദ്യോഗസ്ഥർ സ്ഥിരീകരിച്ചു.
ധാരണാപത്രത്തിന്റെ പൂർണ്ണരൂപം ഔദ്യോഗികമായി പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഇറാൻ ചർച്ചാ സംഘവുമായി അടുത്ത വൃത്തങ്ങളെ ഉദ്ധരിച്ച് ഇറാന്റെ മെഹർ വാർത്താ ഏജൻസി 14 ഇന കരട് കരാറിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. വെടിനിർത്തൽ, ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കൽ, മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയൻ ആസ്തികൾ വിട്ടുകൊടുക്കൽ, നിർണായകമായ കപ്പൽ ഗതാഗത പാതകൾ വീണ്ടും തുറക്കൽ, ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള അന്തിമ തീർപ്പിനായുള്ള ചർച്ചകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന വിപുലമായ ഒരു റോഡ്മാപ്പാണ് ഈ വ്യവസ്ഥകളിലുള്ളത്. എന്നാൽ ഈ കരട് രാജ്യത്തെ പ്രസക്തമായ സ്ഥാപനങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് അംഗീകരിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ഇറാൻ അധികൃതർ വ്യക്തമാക്കി.
1. ലെബനൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ മുന്നണികളിലും ഉടനടിയും ശാശ്വതമായും യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കണം.
2. ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടില്ലെന്നും ഇറാന്റെ പരമാധികാരത്തെ മാനിക്കുമെന്നും യുഎസ് ഉറപ്പ് നൽകണം.
3. 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ നാവിക ഉപരോധം പൂർണ്ണമായും നീക്കണം.
4. ഇറാന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് സൈന്യത്തെ പിൻവലിക്കാൻ യുഎസ് തയ്യാറാകണം.
5. ഇറാന്റെ ക്രമീകരണങ്ങൾക്ക് കീഴിൽ 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കണം.
6. ഇറാന്റെ എണ്ണ, പെട്രോകെമിക്കൽ വിൽപ്പനയ്ക്കുള്ള ഉപരോധം താൽക്കാലികമായി നിർത്തലാക്കുകയും സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും വേണം.
7. യുഎസും അതിന്റെ സഖ്യകക്ഷികളും ചേർന്ന് കുറഞ്ഞത് 300 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ പദ്ധതികൾ അവതരിപ്പിക്കണം.
8. ആണവ പ്രശ്നത്തിലും ഉപരോധങ്ങളും അനുബന്ധ അന്താരാഷ്ട്ര നിയന്ത്രണങ്ങളും നീക്കുന്നതിലും അന്തിമ കരാറിലെത്താൻ ലക്ഷ്യമിട്ട് 60 ദിവസത്തെ ചർച്ചാ കാലാവധി അനുവദിക്കണം.
9. ആണവായുധങ്ങൾ നിർമ്മിക്കില്ലെന്ന ആണവ വ്യാപന നിരോധന കരാറിലെ (എൻപിടി) ബാധ്യത ഇറാൻ വീണ്ടും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തണം.
10. ചർച്ചാ കാലയളവിൽ മേഖലയിലേക്ക് കൂടുതൽ സൈന്യത്തെ വിന്യസിക്കുകയോ പുതിയ ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയോ ഇല്ലെന്ന് യുഎസ് ഉറപ്പ് നൽകണം.
11. 60 ദിവസത്തെ ചർച്ചകൾക്കിടയിൽ മരവിപ്പിച്ച 24 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഇറാനിയൻ ഫണ്ട് വിട്ടുകൊടുക്കണം, ഇതിന്റെ പകുതി തുക ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ ലഭ്യമാക്കണം.
12. കരാർ നടപ്പാക്കുന്നത് നിരീക്ഷിക്കാൻ ഒരു നിരീക്ഷണ സംവിധാനം രൂപീകരിക്കണം.
13. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ പ്രമേയത്തിലൂടെ അന്തിമ കരാറിന് അംഗീകാരം നൽകണം.
14. ഇറാന്റെ മരവിപ്പിച്ച ഫണ്ടിന്റെ പകുതി വിട്ടുകൊടുക്കുകയും, എണ്ണ ഉപരോധം താൽക്കാലികമായി നിർത്തുകയും, നാവിക ഉപരോധം നീക്കുകയും ചെയ്തതിന് ശേഷം മാത്രമേ അന്തിമ ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കാവൂ. ഈ അന്തിമ ചർച്ചകൾ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം, സമ്പുഷ്ടമാക്കിയ വസ്തുക്കൾ, ഉപരോധം നീക്കൽ, സാമ്പത്തിക പുനർനിർമ്മാണം എന്നിവയിൽ മാത്രമായിരിക്കും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക. ഇറാന്റെ മിസൈൽ പദ്ധതിയും പ്രതിരോധ ഗ്രൂപ്പുകൾക്കുള്ള പിന്തുണയും ചർച്ചാ അജണ്ടയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കും.
ആണവ ചർച്ചകളും ഉപരോധങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആശ്വാസവും പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട കരട് കരാറിൽ ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക ആശ്വാസത്തിന് കാര്യമായ ഊന്നൽ നൽകുന്നുണ്ട്. ഔദ്യോഗിക ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അമേരിക്ക മരവിപ്പിച്ച 12 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഇറാനിയൻ ആസ്തികൾ വിട്ടുകൊടുക്കുമെന്നും ബാക്കി തുക 60 ദിവസത്തെ ചർച്ചാ വേളയിൽ നൽകുമെന്നും മെഹർ പ്രത്യേകം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കരാറിലെ ഏറ്റവും തർക്കവിഷയമായ ആണവ പ്രശ്നങ്ങൾ ഭാവി ചർച്ചകൾക്കായി മാറ്റിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇറാന്റെ സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം ശേഖരത്തിന്റെയും വിപുലമായ ആണവ പദ്ധതിയുടെയും ഭാവി നിർണ്ണയിക്കാൻ ഇനിയും ചർച്ചകൾ ആവശ്യമാണെന്ന് യുഎസ്, ഇറാൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഔദ്യോഗിക ഒപ്പുവെക്കലിന് മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളികൾ ഈ വലിയ വഴിത്തിരിവുണ്ടായെങ്കിലും പലവിധ പ്രതിസന്ധികൾ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ലെബനനിൽ ഇസ്രായേലും ഇറാൻ പിന്തുണയുള്ള ഹിസ്ബുള്ളയും തമ്മിൽ തുടരുന്ന പോരാട്ടം ചർച്ചകളെ സങ്കീർണ്ണമാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് റോയിട്ടേഴ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. യുഎസ്-ഇറാൻ ചർച്ചകളിൽ തങ്ങൾ കക്ഷിയല്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ ഇസ്രായേൽ, ഈ ചട്ടക്കൂട് കരാറിനെക്കുറിച്ച് പ്രതികരണങ്ങളൊന്നും നടത്തിയിട്ടില്ല.